جام جهانی فوتبال 2026 فراتر از یک رقابت ورزشی است. برای کشورهای میزبان، این رویداد فرصتی برای جذب گردشگر، توسعه زیرساختها، ایجاد اشتغال و تقویت تصویر بینالمللی کشور محسوب میشود.
جام جهانی ۲۰۲۶ نیز با میزبانی مشترک ایالات متحده، کانادا و مکزیک، از ابتدا یکی از بزرگترین پروژههای اقتصادی تاریخ ورزش در آمریکای شمالی است. رویدادی که قرار بود میلیونها هوادار را جابهجا کند و میلیاردها دلار ارزش اقتصادی ایجاد کند.
اقتصاد جام جهانی فوتبال، بخشی از اقتصاد ورزش
مجمع جهانی اقتصاد (World Economic Forum) در تحلیلهای خود درباره اقتصاد ورزش تأکیدمیکند که ورزش دیگر صرفاً یک صنعت سرگرمی نیست، بلکه بخشی از اکوسیستم اقتصادی جهانی است. بر اساس گزارش «Sports for People and Planet»، اقتصاد ورزش میتواند تا سال ۲۰۵۰ به ارزشی حدود ۸.۸ تریلیون دلار برسد؛ رشدی که از عواملی مانند توسعه گردشگری ورزشی، افزایش سرمایهگذاری در سرگرمی و گسترش ورزش زنان تأثیر میگیرد. از این منظر، جام جهانی نمونهای از چگونگی تبدیل یک رویداد ورزشی به یک محرک اقتصادی گسترده است.
تجربه دورههای گذشته نشان میدهد که اثرات اقتصادی جام جهانی را نباید تنها در درآمدهای حاصل از برگزاری مسابقات خلاصه کرد. در بسیاری از کشورها، این رویداد محرکی برای توسعه زیرساختهای حملونقل، نوسازی شهری، افزایش سرمایهگذاری، رشد گردشگری و تقویت برند ملی میباشد. با این حال، مطالعات نشان میدهند میزان موفقیت اقتصادی جام جهانی در کشورهای مختلف یکسان نیستند و بیش از وابستگی به خود مسابقات، به نحوه برنامهریزی، کیفیت حکمرانی، استفاده از زیرساختهای ایجادشده پس از پایان رقابتها و توانایی میزبان در تبدیل توجه جهانی به فرصتهای بلندمدت اقتصادی بستگی دارد. به بیان دیگر،
جام جهانی یک «کاتالیزور رشد» است، نه تضمینی برای رشد؛ رویدادی که میتواند روند توسعه را شتاب دهد، اما جایگزین سیاستگذاری و مدیریت کارآمد نخواهد شد.
جام جهانی فوتبال 2026 و انتظارات بالا از آن
بر همین اساس، انتظارات اقتصادی از جام جهانی ۲۰۲۶ بسیار بالا بود. فیفا پیشبینی کرده بود این مسابقات میتواند حدود ۴۰ میلیارد دلار درآمد ایجاد کند، بیش از ۸۰۰ هزار شغل در سه کشور میزبان به وجود آورد و میلیونها گردشگر را به آمریکای شمالی جذب کند. شهرهای میزبان نیز انتظار داشتند افزایش ورود مسافران، هزینهکرد در هتلها، رستورانها، حملونقل و خدمات گردشگری، یک موج اقتصادی قابل توجه ایجاد کند.
با این حال، در جریان برگزاری مسابقات، نشانههایی از فاصله میان این پیشبینیها و واقعیت اقتصادی دیده میشود. گزارش شورای روابط خارجی (Council on Foreign Relations) نشان میدهد که مجموعهای از عوامل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بر میزان استقبال هواداران اثرگذار هستند.
عوامل زیر تنها بخشی از دلایلی برای هواداران بینالمللی است تا از حضور در ورزشگاهها صرفنظر کنند:
- محدودیتهای سفر
- دشواری دریافت ویزا برای برخی کشورها
- نگرانیهای امنیتی
- تنشهای ژئوپلیتیکی
- افزایش شدید قیمت بلیتها
یکی از مهمترین چالشها، هزینه بالای تجربه جام جهانی است. بلیتهای این دوره از گرانترین بلیتهای تاریخ این مسابقات هستند و در برخی موارد قیمت آنها به هزاران دلار رسیده است. علاوه بر هزینه بلیت، افزایش قیمت اقامت، حملونقل و خدمات شهری نیز حضور هواداران را دشوارتر کرده است. در نتیجه، اگرچه علاقه جهانی به فوتبال همچنان بالاست، اما تبدیل این علاقه به حضور فیزیکی در کشور میزبان به عوامل اقتصادی و محیطی متعددی وابسته است.
این شرایط بر صنعت گردشگری برخی شهرهای میزبان آمریکا نیز تأثیر میگذارد. بر اساس گزارش CFR، بخشی از هتلها و کسبوکارهای گردشگری نتوانستهاند به سطح تقاضایی که پیشبینی شده بود دست پیدا کنند.در نهایت انتظار میرفت جام جهانی محرکی برای بهبود وضعیت گردشگری آمریکا باشد. اما نگرانیهای مرتبط با سفر و فضای سیاسی موجود دلیلی برای اثر اقتصادی کمتر از برآوردهای اولیه است.
جام جهانی فوتبال 2026؛ شکست یا موفقیت؟
با وجود همه این شرایط، تجربه جام جهانی نباید صرفاً با میزان درآمد مستقیم آن سنجیده شود. نمونههایی مانند بازآفرینی شهری در بارسلونا پس از المپیک ۱۹۹۲ یا تحول اقتصادی شهر ورکسام در ولز پس از برگزاری بازیهای کشورهای مشترکالمنافع نشان میدهد که ورزش، در صورت فراهم بودن شرایط مناسب، میتواند آثار بلندمدت اجتماعی و اقتصادی ایجاد کند. ورزش زمانی بیشترین ارزش اقتصادی و اجتماعی خود را نشان میدهد که با اعتماد عمومی، مشارکت جامعه و برنامهریزی مناسب همراه شود.
جام جهانی ۲۰۲۶ نیز همچنان یک رویداد اقتصادی عظیم است، اما تجربه این مسابقات یادآوری میکند که ظرفیت اقتصادی ورزش بهصورت خودکار فعال نمیشود. زیرساخت، سرمایهگذاری و تعداد مسابقات تنها بخشی از معادله هستند. عواملی مانند دسترسی آسان، احساس امنیت، فضای اجتماعی و اعتماد جهانی نیز تعیین میکنند که یک رویداد ورزشی تا چه اندازه میتواند به یک موتور واقعی رشد اقتصادی تبدیل شود.